📅 Środa, 21 października 2026 r., godz. 18:00
📍 Pracownia Duży Pokój, ul. Warecka 4/6, Warszawa (wejście od ul. Kubusia Puchatka)

Dlaczego w 2026 roku jedna z gmin na Pomorzu Zachodnim wykorzystała kubek z wizerunkiem nazisty do promowania swojej marki? Jak powinniśmy rozumieć tożsamość Wrocławia, Szczecina i Zielonej Góry – jako miast dawniej niemieckich czy polskich? Czy spichlerz może pełnić funkcję muzeum i kto decyduje o tym, w jaki sposób opowiada się historię takich miejsc?

Wiele pojęć, którymi opisujemy naszą historię, wciąż opatrujemy określeniem „tzw.” – jak w przypadku „Ziem Odzyskanych”. Ten językowy dystans wiele mówi o naszym stosunku do przeszłości. Mimo ponad osiemdziesięciu lat badań nad wysiedleniami ludności niemieckiej i zasiedlaniem terenów włączonych do Polski po II wojnie światowej, materialne i kulturowe dziedzictwo tego, co „poniemieckie”, dopiero stosunkowo niedawno zaczęło przenikać do głównego nurtu polskiej kultury popularnej.

Podczas dyskusji przyjrzymy się temu, jak zmienia się dziś rozumienie „Ziem Odzyskanych” i w jaki sposób jest ono przedmiotem współczesnych sporów. Jak posługujemy się dziś pojęciem „poniemieckie” i w jaki sposób wpływa ono nie tylko na nasze rozumienie przeszłości, lecz także na miejsca, w których żyjemy oraz na nasze codzienne doświadczenia? Jakie historie tych terenów opowiadamy, które pozostają przemilczane, a którym poświęcamy najwięcej uwagi? Zastanowimy się również, jak powojenny projekt inżynierii społecznej ewoluował w sposób, którego jego twórcy nie mogli przewidzieć.

W dyskusji udział wezmą dr Małgorzata Bukiel (Instytut Zachodni w Poznaniu), dr Małgorzata Łukianow (Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego) oraz Karolina Ćwiek-Rogalska z naszego zespołu. Spotkanie poprowadzi dr Helena Patzer (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego).

Wydarzenie współorganizują: Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna”, Pracownia Duży Pokój, Unia Europejska (ERC, projekt Spectral Recycling, nr 101041946), Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Zachodni w Poznaniu, Centrum Badań nad Pamięcią Społeczną oraz Polska Grupa Badań nad Pamięcią.