Tegoroczne Dni Sudeckoniemieckie po raz pierwszy odbyły się w Brnie w Czechach. Wywołało to sprzeciw czeskich nacjonalistów. Można o tym przeczytać w tekstach Kariny Hoření oraz Michala Korhela, opublikowanych wkrótce po tych wydarzeniach.

Wydarzenia te stały się również punktem wyjścia do rozmowy o historii relacji czesko-niemieckich w najnowszym, dwuczęściowym odcinku podcastu „Czechostacja”, którego gościnią była Karolina Ćwiek-Rogalska. Karolina, wraz z prowadzącym podcast Jakubem Medkiem, rozmawiają o trudnym dziedzictwie relacji czesko-niemieckich po II wojnie światowej.

Przyglądają się niemieckiej przemocy wobec Czechów w czasie wojny i okupacji, a następnie tzw. „dzikim wypędzeniom” Niemców z Czechosłowacji w 1945 roku – okresowi naznaczonemu marszami śmierci i lokalnymi masakrami. Jak wydarzenia te są pamiętane we współczesnych Czechach? I czy można znaleźć wyjście z tak uwikłanej historii przemocy?

Zapraszamy do wysłuchania obu odcinków, dostępnych tutaj i tutaj.

W dniach 21-24 lipca 2026 r. członkinie naszego zespołu projektowego wzięły udział w odbywającej się co dwa lata konferencji Europejskiego Stowarzyszenia Antropologów Społecznych (EASA), zorganizowanej w Poznaniu pod hasłem „Antropologia: Możliwości w spolaryzowanym świecie”. Wydarzenie to zgromadziło antropologów i antropolożki z całej Europy i spoza niej, umożliwiając dyskusję nad aktualnymi wyzwaniami, innowacjami metodologicznymi oraz nowymi kierunkami badań antropologicznych.

Silną reprezentację na konferencji stanowili badacze i badaczki z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, którzy prezentowali swoje prace oraz współorganizowali panele i warsztaty. Członkinie naszego zespołu aktywnie włączyły się w te działania.

Karolina Ćwiek-Rogalska współorganizowała – wraz z Václavem Sixtą (Uniwersytet Karola w Pradze) – panel zatytułowany Entangled Ruins: Polarised Temporalities and the Afterlives of Decay. Panel poświęcony był analizie sposobów, w jakie ruiny mogą odgrywać istotną rolę w kształtowaniu spolaryzowanych wymiarów współczesności, ucieleśniając zderzenia przeszłości z przyszłością, rozkładu z odnową oraz trwania z zanikaniem. Dzięki współpracy z koleżankami z Uniwersytetu Karola – Karolíną Pauknerovą i Elišką Fulinovą, które wystąpiły w roli dyskutantek – panel stał się okazją do inspirujących rozmów i stworzył nowe perspektywy przyszłej współpracy. Cieszymy się, że było to kolejne spotkanie z zespołem projektu „The Land Gone Wild. Archaeological and Transdisciplinary Research on Resilience Strategies in the 20th Century”, realizowanego przy udziale kilku czeskich instytucji i koncentrującego się na śladach niemieckiej obecności.

Karina Hoření wygłosiła referat Ethnography to Make It to the Pre-School – New Vocabulary for Ethnographic Practice w ramach panelu poświęconego etnografii typu patchwork. Jej wystąpienie dotyczyło kwestii metodologicznych we współczesnych badaniach etnograficznych i wpisywało się w toczącą się dyskusję na temat elastycznych i zrównoważonych praktyk terenowych. Badaczka odwołała się do swoich doświadczeń związanych z koncepcją spectral recycling oraz badań terenowych prowadzonych w Libercu.

Magdalena Bubík zaprezentowała referat Can a Ghost Hinder Urban Development? The Site of the Former Town Church and Victory Square in Piła podczas panelu poświęconego funkcjom budowli sakralnych. W swoim wystąpieniu analizowała, w jaki sposób pamięć o wyburzonym kościele wciąż oddziałuje na przestrzeń miejską i lokalne postrzeganie otoczenia, ukazując trwałe znaczenie społeczne miejsc, które fizycznie zniknęły z krajobrazu regionów dotkniętych przesiedleniami.

Udział w konferencji EASA 2026 stanowił doskonałą okazję do zaprezentowania wyników naszych badań międzynarodowemu środowisku antropologicznemu, uzyskania cennych uwag, zacieśnienia dotychczasowej współpracy oraz nawiązania nowych kontaktów naukowych, które przyczynią się do dalszego rozwoju projektu.

Swastyka jest powszechnie rozpoznawana jako symbol nazizmu i II wojny światowej. Jednak współcześnie pojawia się również w parkach, na cmentarzach, murach oraz w innych przestrzeniach publicznych, gdzie często niesie ze sobą znaczenia wykraczające poza jej historyczne skojarzenie.

Na podstawie badań terenowych prowadzonych w Europie Środkowej Michal Korhel analizuje, w jaki sposób swastyka funkcjonuje jako dynamiczny symbol, którego znaczenie jest nieustannie redefiniowane w zmieniających się kontekstach społecznych i politycznych. Choć jej związek z nazizmem pozostaje kluczowy, symbol ten jest coraz częściej wykorzystywany do wyrażania gniewu, wrogości, sprzeciwu lub moralnego potępienia we współczesnym dyskursie publicznym.

Zamiast traktować swastykę jako symbol o jednym, niezmiennym znaczeniu, wpis na blogu pokazuje, że jej interpretacja zależy od kontekstu, w którym się pojawia, przestrzeni, którą zajmuje oraz sposobów, w jakie jest rozumiana w ramach pamięci zbiorowej.

Link do wpisu na blogu mogą Państwo znaleźć tutaj.

W dniach 26 czerwca–1 lipca Magdalena uczestniczyła w międzynarodowej szkole letniej „Recording & Transformation”, zorganizowanej przez Szkołę Doktorską Anthropos oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Uniwersytetem w Liverpoolu, Uniwersytetem w Lipsku oraz Instytutem Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza (GWZO). Szkoła letnia odbywała się w malowniczo położonych Pozortach na Mazurach, nad samym jeziorem. Po intensywnych dniach wypełnionych wykładami i warsztatami uczestnicy mogli odpoczywać nad wodą, co było szczególnie przyjemne ze względu na wyjątkowo upalną pogodę.

Program obejmował wykłady, warsztaty i zajęcia praktyczne prowadzone przez wybitnych badaczy z różnych ośrodków akademickich: prof. Haralda Brauna (Liverpool), prof. Megan Maruschke (Lipsk), dr Nualę Caomhanach (Graduate Institute, Genewa), dr Izabelę Mrzygłód (DHI, IH PAN) oraz dr. Zacharego Mazura (POLIN, IH PAN). Wraz z międzynarodową grupą doktorantów uczestnicy dyskutowali o współczesnej archiwistyce, przemianach archiwów oraz roli archiwów w okresach zmian społecznych i politycznych.

Magdalena należała do zespołu, który przygotował prezentację i poprowadził dyskusję nad artykułem Michelle Caswell i Mariki Cifor From Human Rights to Feminist Ethics: Radical Empathy in the Archives (2016). Rozmowa koncentrowała się wokół koncepcji radykalnej empatii w praktyce archiwalnej i badawczej. Magdalena postrzega to podejście jako szczególnie istotne dla własnych badań doktorskich, ponieważ jej projekt analizuje relacje między badaczem, archiwami, archiwistami i osobami udzielającymi wywiadów, które nie tylko dostarczają materiałów źródłowych, lecz także aktywnie uczestniczą w tworzeniu narracji historycznych. Ważnym elementem programu były również warsztaty rozwijające umiejętności prezentacyjne, poświęcone przygotowywaniu krótkich wystąpień typu elevator pitch oraz wystąpień publicznych i prezentacji akademickich (Public Speaking & Job Talks). Dla Magdaleny udział w szkole letniej był nie tylko okazją do zdobycia nowych kompetencji, lecz także do dopracowania i rozwinięcia najważniejszych założeń rozprawy doktorskiej.

Organizatorzy uwzględnili w programie wyjazd terenowy. Uczestnicy odbyli rejs po Kanale Elbląskim, podczas którego poznali jedno z najbardziej niezwykłych osiągnięć europejskiej inżynierii hydrotechnicznej. Szczególną uwagę poświęcono unikatowemu systemowi pochylni, umożliwiającemu transport statków po lądzie na specjalnych wózkach poruszających się po szynach. Rozwiązanie to zostało opracowane w XIX wieku przez pruskiego inżyniera Georga Jacoba Steenke i stanowi świadectwo wielokulturowej przeszłości regionu, kiedy znaczna część Mazur była zamieszkana przez ludność niemieckojęzyczną. Dzięki temu szkoła letnia w udany sposób połączyła teoretyczną refleksję nad archiwami i pamięcią z bezpośrednim doświadczeniem krajobrazu, który sam w sobie stanowi świadectwo historycznych przemian.