Swastyka jest powszechnie rozpoznawana jako symbol nazizmu i II wojny światowej. Jednak współcześnie pojawia się również w parkach, na cmentarzach, murach oraz w innych przestrzeniach publicznych, gdzie często niesie ze sobą znaczenia wykraczające poza jej historyczne skojarzenie.

Na podstawie badań terenowych prowadzonych w Europie Środkowej Michal Korhel analizuje, w jaki sposób swastyka funkcjonuje jako dynamiczny symbol, którego znaczenie jest nieustannie redefiniowane w zmieniających się kontekstach społecznych i politycznych. Choć jej związek z nazizmem pozostaje kluczowy, symbol ten jest coraz częściej wykorzystywany do wyrażania gniewu, wrogości, sprzeciwu lub moralnego potępienia we współczesnym dyskursie publicznym.

Zamiast traktować swastykę jako symbol o jednym, niezmiennym znaczeniu, wpis na blogu pokazuje, że jej interpretacja zależy od kontekstu, w którym się pojawia, przestrzeni, którą zajmuje oraz sposobów, w jakie jest rozumiana w ramach pamięci zbiorowej.

Link do wpisu na blogu mogą Państwo znaleźć tutaj.

W dniach 26 czerwca–1 lipca Magdalena uczestniczyła w międzynarodowej szkole letniej „Recording & Transformation”, zorganizowanej przez Szkołę Doktorską Anthropos oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Uniwersytetem w Liverpoolu, Uniwersytetem w Lipsku oraz Instytutem Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza (GWZO). Szkoła letnia odbywała się w malowniczo położonych Pozortach na Mazurach, nad samym jeziorem. Po intensywnych dniach wypełnionych wykładami i warsztatami uczestnicy mogli odpoczywać nad wodą, co było szczególnie przyjemne ze względu na wyjątkowo upalną pogodę.

Program obejmował wykłady, warsztaty i zajęcia praktyczne prowadzone przez wybitnych badaczy z różnych ośrodków akademickich: prof. Haralda Brauna (Liverpool), prof. Megan Maruschke (Lipsk), dr Nualę Caomhanach (Graduate Institute, Genewa), dr Izabelę Mrzygłód (DHI, IH PAN) oraz dr. Zacharego Mazura (POLIN, IH PAN). Wraz z międzynarodową grupą doktorantów uczestnicy dyskutowali o współczesnej archiwistyce, przemianach archiwów oraz roli archiwów w okresach zmian społecznych i politycznych.

Magdalena należała do zespołu, który przygotował prezentację i poprowadził dyskusję nad artykułem Michelle Caswell i Mariki Cifor From Human Rights to Feminist Ethics: Radical Empathy in the Archives (2016). Rozmowa koncentrowała się wokół koncepcji radykalnej empatii w praktyce archiwalnej i badawczej. Magdalena postrzega to podejście jako szczególnie istotne dla własnych badań doktorskich, ponieważ jej projekt analizuje relacje między badaczem, archiwami, archiwistami i osobami udzielającymi wywiadów, które nie tylko dostarczają materiałów źródłowych, lecz także aktywnie uczestniczą w tworzeniu narracji historycznych. Ważnym elementem programu były również warsztaty rozwijające umiejętności prezentacyjne, poświęcone przygotowywaniu krótkich wystąpień typu elevator pitch oraz wystąpień publicznych i prezentacji akademickich (Public Speaking & Job Talks). Dla Magdaleny udział w szkole letniej był nie tylko okazją do zdobycia nowych kompetencji, lecz także do dopracowania i rozwinięcia najważniejszych założeń rozprawy doktorskiej.

Organizatorzy uwzględnili w programie wyjazd terenowy. Uczestnicy odbyli rejs po Kanale Elbląskim, podczas którego poznali jedno z najbardziej niezwykłych osiągnięć europejskiej inżynierii hydrotechnicznej. Szczególną uwagę poświęcono unikatowemu systemowi pochylni, umożliwiającemu transport statków po lądzie na specjalnych wózkach poruszających się po szynach. Rozwiązanie to zostało opracowane w XIX wieku przez pruskiego inżyniera Georga Jacoba Steenke i stanowi świadectwo wielokulturowej przeszłości regionu, kiedy znaczna część Mazur była zamieszkana przez ludność niemieckojęzyczną. Dzięki temu szkoła letnia w udany sposób połączyła teoretyczną refleksję nad archiwami i pamięcią z bezpośrednim doświadczeniem krajobrazu, który sam w sobie stanowi świadectwo historycznych przemian.

Nowy rozdział zatytułowany „Historia poruszających się przedmiotów. O pojęciu poniemieckości” autorstwa Karoliny Ćwiek-Rogalskiej ukazał się w tomie zbiorowym „«Ziemie Odzyskane». Przestrzeń, przyroda, rzeczy”, pod redakcją Małgorzaty Praczyk i Emilii Kledzik, wydanym przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W swoim rozdziale Karolina podejmuje problem kategorii poniemieckości, która została włączona do polskiego prawa już w 1946 roku oraz analizuje jej konsekwencje. W tym celu bada konkretny przypadek dotyczący dwóch zegarmistrzów w mieście Koszalin, dawnym niemieckim Köslin na Pomorzu Środkowym. Autorka pokazuje, że poniemieckość można rozumieć jako kategorię pragmatyczną i że niekoniecznie musiała ona być poprzedzona faktem wcześniejszej niemieckiej własności danego przedmiotu. W ten sposób wnosi wkład w realizację jednego z głównych celów naszych badań.

Link do pełnego tekstu znajduje się tutaj.

Zainspirowany spacerem wzdłuż granicy zorganizowanym w ramach 33. Seminarium „Badacze na Granicy”, nasz badacz, Michal Korhel, opublikował komentarz w słowackim dzienniku Denník N.

Kryzys migracyjny z 2021 roku w dużej mierze zniknął z uwagi opinii publicznej, jednak nadal wpływa na życie lokalnych mieszkańców oraz osób próbujących przekroczyć granicę. Na podstawie swoich doświadczeń ze spaceru granicznego w Puszczy Białowieskiej Michal przygląda się przeżyciom zwykłych odwiedzających oraz migrantów, dla których ten sam krajobraz oznacza coś zupełnie innego.

Choć o migracji zazwyczaj mówi się w kontekście statystyk, bezpieczeństwa narodowego i polityki, Michal zwraca uwagę, że takie podejście sprawia, iż łatwo zapomnieć o prawdziwych ludziach, których ta sytuacja dotyczy. Ostatecznie jego artykuł zachęca czytelników, by przestali postrzegać migrantów wyłącznie jako grupę polityczną, a zaczęli dostrzegać w nich przede wszystkim ludzi.