Aktualności

W dniach 21-22 września 2026 r. Angelika Zanki, nasza managerka i facylitatorka, wzięła udział w warsztatach „PolSCA Masterclass – zarządzanie projektami badawczymi z wykorzystaniem metodyki PM²”, zorganizowanych przez Biuro Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli, we współpracy z Instytutem Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie. Warsztaty, prowadzone przez dr Agnieszkę Grzegorczyk, trenerkę i ekspertkę w zakresie zarządzania projektami w sektorze B+R oraz administracji publicznej, miały zdecydowanie praktyczny charakter i stworzyły możliwość bezpośredniego odniesienia omawianych zagadnień do rzeczywistych wyzwań pojawiających się podczas realizacji projektów badawczych.

Realizacja projektów finansowanych w ramach grantów ERC wymaga ciągłego aktualizowania wiedzy, poznawania nowych metodyk zarządzania oraz doskonalenia sposobów organizacji pracy i współpracy w zespole. Podczas dwudniowych warsztatów Angelika miała możliwość pogłębienia wiedzy na temat zastosowania metodyki PM² w zarządzaniu projektami badawczymi, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki projektów realizowanych w ramach europejskich programów finansowania. Metodyka PM², opracowana przez Komisję Europejską, stanowi ramy skutecznego zarządzania projektami. Oferuje praktyczne wytyczne, działania zarządcze oraz dobre praktyki, które mogą być dostosowywane do potrzeb poszczególnych organizacji i zespołów. Istotną część szkolenia poświęcono planowaniu i monitorowaniu projektu, śledzeniu kamieni milowych oraz wskaźników rezultatów i wpływu, a także wymaganiom związanym ze sprawozdawczością okresową i końcową.

Kolejnym ważnym elementem szkolenia było rozwijanie kompetencji w zakresie zarządzania ryzykiem, problemami oraz zmianami w projekcie. Uczestnicy pracowali nad metodami identyfikacji i klasyfikacji ryzyka, prowadzeniem rejestru ryzyk oraz opracowywaniem odpowiednich planów reagowania na ryzyko. Ponadto podczas warsztatów poruszono kwestie komunikacji i dyplomacji projektowej, szczególnie w sytuacjach wymagających koordynacji działań, osiągania porozumienia i prowadzenia negocjacji w ramach zespołów i konsorcjów.

Uczestnicy zapoznali się również z możliwościami wykorzystania prompt engineeringu oraz narzędzi sztucznej inteligencji do wspierania komunikacji, negocjacji i bieżących prac administracyjnych. Szczególną uwagę poświęcono modelom Human-in-the-Loop oraz AI Copiloting, które mogą wspierać usprawnianie procesów przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedzialności człowieka za podejmowane decyzje. Temat sztucznej inteligencji wywołał szeroką dyskusję wśród uczestników, wskazując na potrzebę wypracowania jasnych zasad i wytycznych dotyczących korzystania z różnego rodzaju narzędzi AI w codziennej administracji europejskimi projektami badawczymi.

Istotną częścią szkolenia była również analiza cyklu życia projektu badawczego – od jego rozpoczęcia aż po zamknięcie projektu – obejmująca pracę na rzeczywistych scenariuszach oraz wymianę doświadczeń i dobrych praktyk. Podczas warsztatów omówiono także zakres odpowiedzialności poszczególnych osób zaangażowanych w realizację projektu, co pozwoliło na lepsze określenie ról oraz obszarów współpracy w ramach projektu.

Udział w szkoleniu umożliwił Angelice poszerzenie i aktualizację kompetencji w zakresie zarządzania projektami ERC, a także poznanie nowych narzędzi i metod pracy, które mogą zostać zastosowane w bieżącej realizacji projektu. Jednocześnie Angelika aktywnie dzieliła się własnym doświadczeniem oraz proponowała rozwiązania praktycznych wyzwań pojawiających się w kontekście pracy nad wspomnianym projektem, przyczyniając się tym samym do wymiany wiedzy i dobrych praktyk wśród uczestników warsztatów.

Nowy rozdział zatytułowany „From the Battlefield to the Stadium. The Transformation of Male and Female Bodies in German Commemorative Practices regarding the First World War in the 1920s and 1930s” autorstwa Karoliny Ćwiek-Rogalskiej ukazał się w tomie zbiorowym „Monuments and Cemeteries of the First World War in Europe”, pod redakcją Kamila Ruszały, wydanym przez oficynę Brill.

W swoim rozdziale Karolina analizuje, w jaki sposób w międzywojennych Niemczech miejsca i formy upamiętnienia I wojny światowej kształtowały pamięć zbiorową poprzez idealizację męskiego ciała oraz łączenie praktyk upamiętniania z kulturą sportową.

Pełny tekst dostępny jest tutaj oraz tutaj.

We are pleased to announce that Michal Korhel is one of the guest editors of a special issue of Český lid. We encourage researchers to submit their articles for consideration.

More information below.

Deadline for abstracts: 15 November 2026

Český lid, 1/2028 – Special Issue

WALKING MATTERS: Kinaesthetic Modes of Memory, Belonging and Research

Guest editors: Michal Korhel (Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences, Warsaw), Jana Nosková (Institute of Ethnology of the Czech Academy of Sciences, Brno), Sabine Stach (Leibniz Institute for the History and Culture of Eastern Europe, Leipzig)

Walking, hiking, pilgrimage, biking or even running – moving of one’s own accord – are essential for exploring historic sites, experiencing landscapes, researching cultures and commemorating past events and people. Walking is not just a way of getting from A to B; it can also be used deliberately to stimulate thoughts, memories or relationships, and to foster a sense of identity. For more than ten years, hundreds of people have each year walked the 32-kilometre “March of Reconciliation” (“Pouť smíření”) route from Pohořelice to Brno. In May 1945, some 20,000 German-speaking residents of Brno were driven out along this same route towards Austria. In Warsaw, more than 12,000 people took part in this year’s 35th commemorative run for the “heroes” of the 1944 Warsaw Uprising (“Bieg Powstania Warszawskiego”). In addition, there are numerous other commemorative activities that are based on physical, and in some cases athletic, practices. For instance, people hike through their families’ regions of origin, traverse former borders, retrace historical routes, undertake pilgrimages to historic sites or explore landscapes through tourism and everyday movement.

For researchers in the fields of Memory Studies, Heritage Studies or Public History, such kinaesthetic modes of engaging with the past require a broader methodological toolkit: they must become physically active themselves. Consequently, researchers are increasingly drawing on methods that anthropologists have been using and discussing for many years. Approaches such as walking ethnography, participant observation, mobile interviews and sensory ethnography are based on the idea that knowledge is inextricably linked to the physical and spatial context in which it is created. When walking alongside their interviewees, researchers perceive the landscape differently from how they would in a stationary interview. Conversations, memories and narratives can also be transformed by movement and encounters with specific places. This raises the question of the positionality of the ‘walking’ researcher; terrain, weather, physical exertion, speed, breaks and shared spatial orientation all influence the research situation. Therefore, walking ethnography is not merely a mobile variant of the qualitative interview, but rather a research approach that actively incorporates the body, movement and the environment into the production of knowledge.

This special issue explores the relationship between movement, perception and knowledge. Taking walking as a case study (while also considering other forms of non-motorised movement), it examines the interplay between memory, belonging and research. It considers the various contexts and forms of mobile experience, ranging from everyday walks and hikes to tourist activities, border crossings, journeys through ancestral landscapes, pilgrimages, processions, memorial marches, memory walks and historical re-enactments. Particular attention is given to the interplay between physicality, landscape, materiality, movement, repetition, collective participation, emotion and a sense of belonging. How can the increasing use of the body as a medium of memory be explained and explored? What relationship exists between historical tradition, individual memory, political activism and the search for unique experiences? It also asks: How does the perception of a place change when it is traversed rather than merely observed? In what ways are memories activated through movement and tied to the landscape? What role do distance, speed, rhythm, exhaustion, the weather or the terrain play? In terms of explicit remembrance practices, the tension between the significance attributed to such events and how participants actually experience them is also worth noting, as well as is the overlap between leisure, sport, commemoration and historical education that characterises many of these formats.

Český lid / Czech Ethnological Journal is the leading, peer-reviewed Czech ethnological journal, published in print and in diamond open access by the Institute of Ethnology of the Czech Academy of Sciences in Prague; it is regularly indexed and abstracted in Scopus (Q2). The aim of this special issue, co-edited by Michal Korhel, Jana Nosková and Sabine Stach, is to encourage dialogue among scholars working in ethnology and anthropology, history, human geography, memory and heritage studies, mobility studies and tourism research. The focus is on contemporary examples (generally dating from around 1989 onwards), though historical genealogies may be included where they are relevant to understanding current practices. We particularly welcome contributions that present innovative methodological approaches through concrete case studies, while also exploring the analytical value of a kinaesthetic perspective for understanding space, memory and belonging.

Possible topics include, among others:

• Walking and remembering: commemorative marches, memory walks, pilgrimages, processions, historical re-enactments, commemorative marathons and runs, and other forms of physically practised remembrance;
• Walking and belonging: heritage tourism, genealogical journeys, return journeys to regions of origin and movement through familial and biographical landscapes;
• Walking and borders: border hikes and bike tours, routes along former and current borders, such as the Iron Curtain Trail, cross-border routes and the physical experience of political spaces;
• Walking and landscape: the perception and appropriation of historical, post-industrial, post-Soviet or post-socialist landscapes through movement;
• Walking and heritage: themed walks, heritage trails, tourist routes and the production of historical landscapes;
• Walking and mobility: the relationship between walking and other forms of physical movement such as running or cycling; questions of speed, rhythm and physical exertion; the experiences of people with physical disabilities, including questions of inclusion and accessibility;
• Walking as method: walking interviews, walking ethnography, mobile and sensory methods, and issues of positionality, reflexivity and knowledge production.

Of particular interest are contributions that connect these areas and view walking as a situated and embodied practice of perception and knowledge production.

Abstracts (max. 500 words, in English) should outline the research question(s) as well as the theoretical and methodological approach adopted and can be submitted to sabine.stach@leibniz-gwzo.de and noskova@eu.cas.cz.

Contributors should also include a short, 100-word biographical note (in English).

Deadline for abstracts: 15 November 2026

Notification of acceptance: 15 December 2026

Full chapter submission: 15 June 2027

For further information, please contact Sabine Stach sabine.stach@leibniz-gwzo.de.

21 sierpnia Karina Hoření została zaproszona do udziału w dyskusji zatytułowanej „Kdo se bojí Sudet?” („Kto boi się Sudetów?”). Debata odbyła się w ramach corocznej Letniej Szkoły dla Nauczycieli, wydarzenia organizowanego wspólnie przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Karola oraz galerię DOX, która była gospodarzem spotkania.

Wraz z Olgą Nešporovą z Instytutu Etnologii Czeskiej Akademii Nauk oraz Matějem Spurným z Instytutu Historii Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Karola, Karina dzieliła się doświadczeniami płynącymi z prowadzonych badań oraz działalności publicznej w tym regionie. Dyskusja koncentrowała się na niedawnych kontrowersjach wokół zgromadzenia organizacji wysiedlonych sudeckich Niemców oraz majowego Marszu Pojednania w Brnie. Karina opowiedziała o swoich wrażeniach z tego marszu i przedstawiła własną interpretację wydarzeń, którą podsumowała również w swoim najnowszym wpisie na blogu.

Tegoroczne Dni Sudeckoniemieckie po raz pierwszy odbyły się w Brnie w Czechach. Wywołało to sprzeciw czeskich nacjonalistów. Można o tym przeczytać w tekstach Kariny Hoření oraz Michala Korhela, opublikowanych wkrótce po tych wydarzeniach.

Wydarzenia te stały się również punktem wyjścia do rozmowy o historii relacji czesko-niemieckich w najnowszym, dwuczęściowym odcinku podcastu „Czechostacja”, którego gościnią była Karolina Ćwiek-Rogalska. Karolina, wraz z prowadzącym podcast Jakubem Medkiem, rozmawiają o trudnym dziedzictwie relacji czesko-niemieckich po II wojnie światowej.

Przyglądają się niemieckiej przemocy wobec Czechów w czasie wojny i okupacji, a następnie tzw. „dzikim wypędzeniom” Niemców z Czechosłowacji w 1945 roku – okresowi naznaczonemu marszami śmierci i lokalnymi masakrami. Jak wydarzenia te są pamiętane we współczesnych Czechach? I czy można znaleźć wyjście z tak uwikłanej historii przemocy?

Zapraszamy do wysłuchania obu odcinków, dostępnych tutaj i tutaj.

W dniach 21-24 lipca 2026 r. członkinie naszego zespołu projektowego wzięły udział w odbywającej się co dwa lata konferencji Europejskiego Stowarzyszenia Antropologów Społecznych (EASA), zorganizowanej w Poznaniu pod hasłem „Antropologia: Możliwości w spolaryzowanym świecie”. Wydarzenie to zgromadziło antropologów i antropolożki z całej Europy i spoza niej, umożliwiając dyskusję nad aktualnymi wyzwaniami, innowacjami metodologicznymi oraz nowymi kierunkami badań antropologicznych.

Silną reprezentację na konferencji stanowili badacze i badaczki z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, którzy prezentowali swoje prace oraz współorganizowali panele i warsztaty. Członkinie naszego zespołu aktywnie włączyły się w te działania.

Karolina Ćwiek-Rogalska współorganizowała – wraz z Václavem Sixtą (Uniwersytet Karola w Pradze) – panel zatytułowany Entangled Ruins: Polarised Temporalities and the Afterlives of Decay. Panel poświęcony był analizie sposobów, w jakie ruiny mogą odgrywać istotną rolę w kształtowaniu spolaryzowanych wymiarów współczesności, ucieleśniając zderzenia przeszłości z przyszłością, rozkładu z odnową oraz trwania z zanikaniem. Dzięki współpracy z koleżankami z Uniwersytetu Karola – Karolíną Pauknerovą i Elišką Fulinovą, które wystąpiły w roli dyskutantek – panel stał się okazją do inspirujących rozmów i stworzył nowe perspektywy przyszłej współpracy. Cieszymy się, że było to kolejne spotkanie z zespołem projektu „The Land Gone Wild. Archaeological and Transdisciplinary Research on Resilience Strategies in the 20th Century”, realizowanego przy udziale kilku czeskich instytucji i koncentrującego się na śladach niemieckiej obecności.

Karina Hoření wygłosiła referat Ethnography to Make It to the Pre-School – New Vocabulary for Ethnographic Practice w ramach panelu poświęconego etnografii typu patchwork. Jej wystąpienie dotyczyło kwestii metodologicznych we współczesnych badaniach etnograficznych i wpisywało się w toczącą się dyskusję na temat elastycznych i zrównoważonych praktyk terenowych. Badaczka odwołała się do swoich doświadczeń związanych z koncepcją spectral recycling oraz badań terenowych prowadzonych w Libercu.

Magdalena Bubík zaprezentowała referat Can a Ghost Hinder Urban Development? The Site of the Former Town Church and Victory Square in Piła podczas panelu poświęconego funkcjom budowli sakralnych. W swoim wystąpieniu analizowała, w jaki sposób pamięć o wyburzonym kościele wciąż oddziałuje na przestrzeń miejską i lokalne postrzeganie otoczenia, ukazując trwałe znaczenie społeczne miejsc, które fizycznie zniknęły z krajobrazu regionów dotkniętych przesiedleniami.

Udział w konferencji EASA 2026 stanowił doskonałą okazję do zaprezentowania wyników naszych badań międzynarodowemu środowisku antropologicznemu, uzyskania cennych uwag, zacieśnienia dotychczasowej współpracy oraz nawiązania nowych kontaktów naukowych, które przyczynią się do dalszego rozwoju projektu.

Swastyka jest powszechnie rozpoznawana jako symbol nazizmu i II wojny światowej. Jednak współcześnie pojawia się również w parkach, na cmentarzach, murach oraz w innych przestrzeniach publicznych, gdzie często niesie ze sobą znaczenia wykraczające poza jej historyczne skojarzenie.

Na podstawie badań terenowych prowadzonych w Europie Środkowej Michal Korhel analizuje, w jaki sposób swastyka funkcjonuje jako dynamiczny symbol, którego znaczenie jest nieustannie redefiniowane w zmieniających się kontekstach społecznych i politycznych. Choć jej związek z nazizmem pozostaje kluczowy, symbol ten jest coraz częściej wykorzystywany do wyrażania gniewu, wrogości, sprzeciwu lub moralnego potępienia we współczesnym dyskursie publicznym.

Zamiast traktować swastykę jako symbol o jednym, niezmiennym znaczeniu, wpis na blogu pokazuje, że jej interpretacja zależy od kontekstu, w którym się pojawia, przestrzeni, którą zajmuje oraz sposobów, w jakie jest rozumiana w ramach pamięci zbiorowej.

Link do wpisu na blogu mogą Państwo znaleźć tutaj.

W dniach 26 czerwca–1 lipca Magdalena uczestniczyła w międzynarodowej szkole letniej „Recording & Transformation”, zorganizowanej przez Szkołę Doktorską Anthropos oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Uniwersytetem w Liverpoolu, Uniwersytetem w Lipsku oraz Instytutem Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza (GWZO). Szkoła letnia odbywała się w malowniczo położonych Pozortach na Mazurach, nad samym jeziorem. Po intensywnych dniach wypełnionych wykładami i warsztatami uczestnicy mogli odpoczywać nad wodą, co było szczególnie przyjemne ze względu na wyjątkowo upalną pogodę.

Program obejmował wykłady, warsztaty i zajęcia praktyczne prowadzone przez wybitnych badaczy z różnych ośrodków akademickich: prof. Haralda Brauna (Liverpool), prof. Megan Maruschke (Lipsk), dr Nualę Caomhanach (Graduate Institute, Genewa), dr Izabelę Mrzygłód (DHI, IH PAN) oraz dr. Zacharego Mazura (POLIN, IH PAN). Wraz z międzynarodową grupą doktorantów uczestnicy dyskutowali o współczesnej archiwistyce, przemianach archiwów oraz roli archiwów w okresach zmian społecznych i politycznych.

Magdalena należała do zespołu, który przygotował prezentację i poprowadził dyskusję nad artykułem Michelle Caswell i Mariki Cifor From Human Rights to Feminist Ethics: Radical Empathy in the Archives (2016). Rozmowa koncentrowała się wokół koncepcji radykalnej empatii w praktyce archiwalnej i badawczej. Magdalena postrzega to podejście jako szczególnie istotne dla własnych badań doktorskich, ponieważ jej projekt analizuje relacje między badaczem, archiwami, archiwistami i osobami udzielającymi wywiadów, które nie tylko dostarczają materiałów źródłowych, lecz także aktywnie uczestniczą w tworzeniu narracji historycznych. Ważnym elementem programu były również warsztaty rozwijające umiejętności prezentacyjne, poświęcone przygotowywaniu krótkich wystąpień typu elevator pitch oraz wystąpień publicznych i prezentacji akademickich (Public Speaking & Job Talks). Dla Magdaleny udział w szkole letniej był nie tylko okazją do zdobycia nowych kompetencji, lecz także do dopracowania i rozwinięcia najważniejszych założeń rozprawy doktorskiej.

Organizatorzy uwzględnili w programie wyjazd terenowy. Uczestnicy odbyli rejs po Kanale Elbląskim, podczas którego poznali jedno z najbardziej niezwykłych osiągnięć europejskiej inżynierii hydrotechnicznej. Szczególną uwagę poświęcono unikatowemu systemowi pochylni, umożliwiającemu transport statków po lądzie na specjalnych wózkach poruszających się po szynach. Rozwiązanie to zostało opracowane w XIX wieku przez pruskiego inżyniera Georga Jacoba Steenke i stanowi świadectwo wielokulturowej przeszłości regionu, kiedy znaczna część Mazur była zamieszkana przez ludność niemieckojęzyczną. Dzięki temu szkoła letnia w udany sposób połączyła teoretyczną refleksję nad archiwami i pamięcią z bezpośrednim doświadczeniem krajobrazu, który sam w sobie stanowi świadectwo historycznych przemian.

Nowy rozdział zatytułowany „Historia poruszających się przedmiotów. O pojęciu poniemieckości” autorstwa Karoliny Ćwiek-Rogalskiej ukazał się w tomie zbiorowym „«Ziemie Odzyskane». Przestrzeń, przyroda, rzeczy”, pod redakcją Małgorzaty Praczyk i Emilii Kledzik, wydanym przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W swoim rozdziale Karolina podejmuje problem kategorii poniemieckości, która została włączona do polskiego prawa już w 1946 roku oraz analizuje jej konsekwencje. W tym celu bada konkretny przypadek dotyczący dwóch zegarmistrzów w mieście Koszalin, dawnym niemieckim Köslin na Pomorzu Środkowym. Autorka pokazuje, że poniemieckość można rozumieć jako kategorię pragmatyczną i że niekoniecznie musiała ona być poprzedzona faktem wcześniejszej niemieckiej własności danego przedmiotu. W ten sposób wnosi wkład w realizację jednego z głównych celów naszych badań.

Link do pełnego tekstu znajduje się tutaj.

Zainspirowany spacerem wzdłuż granicy zorganizowanym w ramach 33. Seminarium „Badacze na Granicy”, nasz badacz, Michal Korhel, opublikował komentarz w słowackim dzienniku Denník N.

Kryzys migracyjny z 2021 roku w dużej mierze zniknął z uwagi opinii publicznej, jednak nadal wpływa na życie lokalnych mieszkańców oraz osób próbujących przekroczyć granicę. Na podstawie swoich doświadczeń ze spaceru granicznego w Puszczy Białowieskiej Michal przygląda się przeżyciom zwykłych odwiedzających oraz migrantów, dla których ten sam krajobraz oznacza coś zupełnie innego.

Choć o migracji zazwyczaj mówi się w kontekście statystyk, bezpieczeństwa narodowego i polityki, Michal zwraca uwagę, że takie podejście sprawia, iż łatwo zapomnieć o prawdziwych ludziach, których ta sytuacja dotyczy. Ostatecznie jego artykuł zachęca czytelników, by przestali postrzegać migrantów wyłącznie jako grupę polityczną, a zaczęli dostrzegać w nich przede wszystkim ludzi.